الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
367
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
بنا بر اين هر گونه انحراف ، افراط ، تفريط ، تجاوز از حد ، تجاوز به حقوق ديگران بر خلاف اصل عدل است . يك انسان سالم كسى است كه تمام دستگاههاى بدن او هر يك كار خودش را بدون كم و زياد انجام دهد ، اما به محض اينكه يك يا چند دستگاه در انجام وظيفه كوتاهى كرد يا در مسير تجاوز گام نهاد ، فورا آثار اختلال در تمام بدن نمايان مىشود ، و بيمارى حتمى است . كل جامعه انسانى نيز همانند بدن يك انسان است ، كه بدون رعايت اصل عدالت بيمار خواهد بود . اما از آنجا كه عدالت با همه قدرت و شكوه و تاثير عميقش در مواقع بحرانى و استثنايى به تنهايى كارساز نيست ، بلافاصله دستور به احسان را پشت سر آن مىآورد . به تعبير روشنتر در طول زندگى انسانها مواقع حساسى پيش مىآيد كه حل مشكلات به كمك اصل عدالت به تنهايى امكان پذير نيست ، بلكه نياز به ايثار و گذشت و فداكارى دارد ، كه با استفاده از اصل « احسان » بايد تحقق يابد . فى المثل دشمن غدارى به جامعه اى حمله كرده است ، و يا طوفان و سيل و زلزله ، بخشى از كشورى را ويران نموده ، اگر مردم در چنين شرائطى بخواهند در انتظار آن بنشينند كه مثلا مالياتهاى عادلانه و ساير قوانين عادى ، مشكل را حل كند ، امكان پذير نيست ، اينجاست كه بايد همه كسانى كه داراى امكانات بيشتر از نظر نيروى فكرى و جسمانى و مالى هستند ، دست به فداكارى بزنند ، و تا آنجا كه در قدرت دارند ، ايثار كنند ، و گرنه دشمن جبار ممكن است كل جامعه آنها را از بين ببرد و يا حوادث دردناك طبيعى ، جمع كثيرى را به كلى فلج كند . اتفاقا اين دو اصل در سازمان بدن يك انسان نيز بطور طبيعى حكومت